Algoritmalar, Sahte Popülerlik ve İnsanların Dikkati Üzerinden Kurulan Büyük Oyun

Bugün bir insan Instagram’a giriyor, TikTok’a bakıyor, alışveriş uygulamasını açıyor, birkaç video izliyor, birkaç ürüne bakıyor ve kendini özgür sanıyor. "Ben seçiyorum" diyor. "Ben izliyorum" diyor. "Ben beğeniyorum" diyor. Ama işin en rahatsız edici tarafı şu: Çoğu zaman biz seçmiyoruz, bize seçtiriliyor. Bu cümle kulağa sert geliyor, biliyorum. Ama dijital dünyanın gerçeği biraz böyledir. Ekranda gördüğümüz şeylerin büyük kısmı kendiliğinden önümüze düşmez. Bir sistem seçer, sıralar, iter, geri çeker, tekrar gösterir, sonra başka bir şeyle değiştirir. Biz de buna "akış" deriz. Ne masum kelime ama: Akış. Sanki dere kenarında su izliyoruz. Halbuki çoğu zaman akan şey su değil, dikkatimiz, zamanımız, sabrımız ve bazen de aklımızdır. İnsanlar şunu sormakta haklı: Neden bir Instagram var? Neden bir TikTok var? Neden bazı alışveriş uygulamaları devleşiyor da diğerleri görünmez kalıyor? Neden bir uygulama milyonlarca kullanıcıya ulaşırken, diğeri daha doğmadan boğuluyor? Neden biri anlamsız bir video atıyor ve milyonlar izliyor? Neden başka biri kaliteli içerik yapıyor ama 300 izlenmede kalıyor? Neden bir dönem hesap uçuyor, sonra bir anda mezarlığa dönüyor? İşte mesele burada başl...