Atmosfer yani açık hava basıncını ölçmeye yarayan aletler, barometrelerdir. Vücudumuzun her santimetrekaresine büyük bir basınç yapan atmosfer basıncının miktarı, yükseklere çıkıldıkça değişiklik göstermektedir. Bulunulan yerin basınç değişikliklerini tartmak amacıyla sarfedilen bu aletleri daha yakından tanıyalım:

Vücudun her santimetresine, her saniye ciddi bir basınç uygulayan atmosfer tabakası, yükseklik miktarı çok olan yerlere gittikçe azalmaktadır. Deniz standardına doğru inildiğinde ise artış göstermektedir. Aynı şekilde soğuk ve sıcak havaların akıntıları, hava basıncının değişmesine namacıyla olmaktadır.

Basınç değişikliklarının ölçümü yapılarak hava hali ve yükseklik miktarı ölçülebilmektedir. Hatta hava hali, bu basıncın ölçümüyle eskiden ön görü edilebilmektedir. Yükseklik ölçümü ilk olarak Pascal doğrulusunda yapılmıştır. Daha sonra barometre, yükseklik tartmak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Uçakların yüksekliğinin gösterilmesini gerçekleştiren altimetre cihazı da barometre ile aynı tür bir alettir.

Kendi içlerinde ikiye ayrılan barometreler, cıvalı ve havalı olarak anılmaktadır. Bu aletlerin çalışma şekilleri birbirinden farklıdır. Atmosfer basıncını tartmak amacıyla kendisine has mekanizması tespit edilen barometrelerin ölçüm birimi ise santimetre ya da İngiliz ölçüm birimi olan inçtir. Hem de 1939 senesinden beri Amerika’da bar kullanılmaktadır.

Barometre Nedir?

Barometre Nedir? Atmosfer basıncını ölçmeye yarayan, kendisine has mekanizmasıyla çalışan alete barometre adı verilir. Temel olarak iki çeşidi vardır. Bunlar; cıvalı ve havalı barometrelerdir. Bunlar dışında barometre sistemiyle çalışan çeşitli aletlere de genel olarak barometre kategorisinde yer verilmektedir.

Barometrenin ölçüm birimi santimetre ya da İngiliz ölçüm birimi olan inç'tir. 1939 senelında Amerika’da bar adı verdiği ölçü birimi kabul edilmiş ve kullanılmaya başlanmıştır. Normal şartlarda bir bar, deniz srandardı ölçüsünde 75 cm’lik cıvanın basıncını göstermektedir. Hava basıncı barı milibar biçiminde gösterilmektedir.
Barometre Nasıl Bulundu?

Barometre Nasıl Bulundu? Doğal vakumların varlığını kanıtlamak amacıyla 1640 senesinde bir tecrübe olarak başlayan işlemler, atmosferik basıncın keşfedilmesine yol açmıştır. 1643 senesinde Evangelista Torricelli uzun bir tüpü, cıva ile doldurdu, ucunu kapattı ve ucu bir kapa yerleştirdi.

Tüp açıldığı vakit cıva dışarı aktı ve kabı doldurdu; fakat daha sonra tüpün aşağısında dörtte biri durdu ve dökülmeye devam etti. Bir şeyin onu durdurmak amacıyla kaba basınç yapması gerekiyordu. Bir şeyin, daha evvelce ağırlıksız bulunduğuna inanılan atmosferin kendisi bulunduğu anlaşıldı. Bu şekilde barometre buluş edilmiş oldu.

Birkaç sene amacıylace alet hem profesyonel hem de amatör olarak çeşitlendi. 17. yüzseneın sonlarında ağaç işçileri, bu barometreleri süslemeye başladı. Evlerde tespit edilen bu alet, zenginlik ve asalet göstergesi olarak kabul edildi.

1840 senesinde ise havalı barometre buluş edildi. Çünkü bu aletler daha pratikti ve kolayca kullanılabiliyordu. Cıvalı olanların çalışması amacıyla lüzumlu olan sıvı basıncını eşitleyebilmek en az 3 feet yükseklik gerektiriyordu.

1900 seneları itibarıyla cıvalı barometrelerin konumunu havalı olanlar aldı ve herkes amacıyla erişilebilir bir alet oldu. 17. yüzseneda barometrelerden toplanan verilerden ön görü gerçekleştirme bilimsel çalışmaların en mühim bölümünü oluşturuyordu. Ama daha sonra bu şekilde ön görü yürütmenin zor bulunduğu anlaşıldı.

1800’lerin ortasına kadar İngiliz deniz kaptanı Amiral Fitzroy barometrelerle alakalı tecrübeler yaptı. Ama neticesinde ilk ayrıntılı ön görü tablolarını oluşturmayı başarmıştı. Şimdi hava hali ön görü endüstrisi amacıyla büyük bir altyapı oluşturmuştu.

Fitzroy, artan ve düşen barometrik basıncın öngörücü önemini keşfeden şahıs olurken, dünyanın dört bir yanısıraki meteorologlar, onunla tesirleşim kurarak düzenin nasıl işlediğini öğrenmeye çalışıyordu. Aynı vakitte çalışmalarına da kendi verileri ile destek oluyorlardı.

Telgrafın buluşu ile beraber bu bulguların erişimi de hızlanmış ve hava ön görüleri aslında başarılı bir şekilde yapılmaya başlanmıştı. Hava hali gözlemleri ve veriler, süratli bir şekilde iletilip, işaretler analiz ediliyordu. Tahminler yavaş ama doğru bir şekilde tutturulmaya başlanmıştı.

1870 senesinde ise barometre ile hava ön görülerinin belirlenmesi tarım, ticaret ve ordu gibi çoğu alanda yarar sağlamaya başlayınca Hava Durumu Bürosu kuruldu. Şimdi ise her yerde tespit edilen meteoroloji istasyonları, hava hali ön görülerini barometre, termometre ve higrometre gibi aletlerle ilerlemiş bir şekilde bizlerle paylaşmaktadır.
Barometre Çeşitleri Nelerdir?

Barometre Çeşitleri Nelerdir? Barometreler en asli halleriyle cıvalı ve havalı olarak ikiye ayrılmaktadır. Günümüzde ise elektronik ya da dijital olanlar bulunmaktadır. Şimdi bu çeşitleri inceleyelim:
Cıvalı Barometre

Basınç azaldığında cıva seviyesinde azalma görülür. Barometre de tam olarak bu tesir ile çalışmaktadır. Rakımı sıfır olan bir alanda cıva yükselir. Eğer çeşitli hava değişimleri yaşanırsa cıvanın yüksekliği düşük de olsa değişebilir. Yükseklik miktarında artış görüldükçe cıvanın seviyesi de değişir.

Örneğin; 3000 metrede 50 cm iken 6000 metreye çıkıldığında basınç 32 cm düşecektir. Hava ölçümlerinde cıvalı barometrede iyi havalarda basınç alçalırken; kötü havalarda basınç yükselmektedir.

Cıvalı barometre ilk defa İtalyan fizikçi Toricelli doğrulusunda 1643 senesinde keşfedilmiştir. Cıvalı tüp tecrübeini yapmıştır ve barometreyi ortaya getirmiştir. Fakat bugünümüzde sarfedilen barometreler amacıyla cıvalı tüp yerine kapalı bir kutu kullanılır. Üretilen kutunun kıyı kısımları cıvanın hava ile ilişki içersinde olması amacıyla açık durumda bırakılmıştır.
Havalı Barometre

Cıvalı barometreler havalı barometrelere göre daha hassastır. Bu amaçla sık sık havalı barometreler tercih edilir. Bu tip barometreler, aneroid olarak da bilinir. Aneroid, sıvı olmayan manasına gelmektedir. Bükülme özelliğine sahip bir madenden elde edilmiş kutulardan oluşur.

Havası alınan kutu üzerine çelik malzemeden üretilmiş yay konulmuştur. Yay bir kıyıından kutuya sabit şekilde hazırlanmıştır. Hava basıncında yükselme olması halinde kutu içe doğru basık biçimi alır. Basınçta azalma bulunduğunda da tam tersi kutu dışa doğru şişer. Bunu görebilmek amacıyla de kutu üzerine gösterge koyulmuştur.

Havalı barometre Fransız Bourdon doğrulusunda bulunmuştur. Çalışma ilkesi cıvaya değil; kıvrımlı bir yaya bağlanmıştır. Barometrelerin her çeşidi, hava basınçlarının ölçümünde kullanılmaktadır. Havadaki sıcak ve soğuk akıntılar basıncı değiştirir.

Hava basıncı tartmak dışında barometreler yükseklik ölçümüne yarar. Yükseklik srandardı değiştikçe basınçta değişme görülür. Bunun yanısıra barometre mekanizmasıyla imal edilen cihazların bir çeşidi de uçaklarda kullanılmaktadır.
Elektronik ya da Dijital Barometreler

Tıpkı pusulalar, termometreler gibi barometreler de dijital olarak ölçüm yapabiliyorlar. Elektronik barometrelerin çalışma prensibi diğerlerine göre biraz daha komplike görünmektedir. Elektronik barometre sensörleri, deniz orantısından yüksekliği göstermektedir.

Sensörler ince bir telin çevresine bir zar gibi sarılmaktadır. Bu zara yapılan basınç değiştiğinde telin direnci de değişim göstermektedir. Teldeki direnç değişimi ise bir voltaj değişimi olarak ölçülmektedir.

Voltaj yükseltilir ve sayısal değeri basınç birimine dönüştürülür. Göstergede ise basınç görünmüş olur. Akıllı telefonların bazılarında tespit edilen barometre sensörleri, yazılmış uygulamalarla açık hava basıncını göstermektedir.
Barometre Nasıl Çalışır?

Barometre Nasıl Çalışır? Barometrelerin çalışma şekilleri, türüne göre değişiklik göstermektedir. Cıvalı bir barometrede, bir kap amacıylae 3 – 4 cm kadar cıva konur ve 90 cm uzunluğundaki tüp amacıylae yerleştirilir. Cıva dolu kabın içersindeki basıncın yükselmesi ile beraber tüpteki cıva yükselmeye başlayacaktır.

Deniz orantısında 75 cm ölçüm yaptığınız vakit, yüksek bölgelerde 50 cm gibi bir ölçüm yaparsınız. 6000 metre seviyelerde 32 cm, 7000 metrede ise 22 cm gibi bir ölçüm neticesi ile karşılaşırsınız. 75 cm orantısındaki cıva basıncı 1 bar olarak kabul edilmektedir. Deniz orantısında 1 cm2 alanın yüzeye 1033 gram basınç uyguladığı bilinmektedir.

Barometre 32 civarını gösteriyorsa ve havanın açık ya da çok az rüzgarlı bulunduğu neticesi anlaşılabilir. Bulutlu vakitlarda ise basıncın 30 seviyelerinin altına düşmeye başladığı görülebilir.

Havalı (aneroid) barometrelerde ise metal bir kutuya atmosferin uyguladığı basınç namacıylaiyle daralıp genişlemesi neticesinde elde edilen sayısal değerin ölçümü söz konusudur. Belli yerlerde tespit edilen işaretleri yardımıyla daralma ve genişleme hesap edilerek basınç ölçülmüş olunur.
Barometre ile Yükseklik Nasıl Ölçülür?

Barometre ile Yükseklik Nasıl Ölçülür? Fransız fizikçi Pascal, 1647 senesinde barometreyle yükseklik ölçümünü keşfeden ilk şahısdir. Bunun derhal sonrasında barometreler, yükseklik tartmak amacıyla herkesçe kullanılmaya başlamıştır.

Günümüzde ise sık sık yükseklik ölçümü amacıyla kullanılır. Yükseklik arttıkça basınç düşerken; yükseklik azaldıkça basınç yükselmektedir. Bu bilgi dâhilinde ölçüm yapılmaktadır.
Barometre Nasıl Yapılır?

Barometre Nasıl Yapılır? Piyasada ideal fiyatlara barometreler bulabileceğiniz gibi kendiniz tecrübesel olarak da yapabilirsiniz. Bunun amacıyla her yerde bulabileceğiniz malzemeler işinizi görecektir.

Barometre gerçekleştirme amacıyla gereksiniminiz olan malzemeler; kavanoz, balon, pipet, kürdan, 2 cm x 14 cm karton, 15 cm x 30 cm karton, kalem, beyaz bant ve yapıştırıcıdır.

    Oda sıcaklığındaki kavanozun ağzına balonu çok sıkı ve gergin bir biçimde geçirin.
    Daha sonra hava kaçırmayacak şekilde sıkıca bağlayın.
    Kürdanı pipetin bir ucuna yapıştırın ve kavanozun ağzına bağladığınız balonun tam ortasına yapıştırıcıyı dökün.
    Pipetin kürdansız ucunu yatay bir şekilde yapıştırıcı döktüğünüz yere yapıştırın ve kurumasını bekleyin.
    2 cm x 14 cm kartonu, 15 cm x 30 cm kartonun kıyıına dik olarak yapıştırın.
    Kürdanın ucu dikey kartonun yüzeyine istikbal şekilde kavanozu yerleştirin ve kürdanın gösterdiği yeri işaretleyin.

Hava basıncı değiştiği vakit pipet aşağı ya da yukarıya doğru hareket edecektir. Birkaç gün süresince hava basıncının değişimini gözlemleyin. Hava basıncı değiştikçe ucunda kürdan tespit edilen pipetin hareket ettiğini göreceksiniz.